RSS
 

ZWZ-AK

04 lut

Wraz z klęską Polski w wojnie obronnej i rozpoczęciem okupacji w całym kraju rozpoczął się proces organizowania ruchu oporu. Organizacje  podziemne tworzyły się zarówno w Generalnym Gubernatorstwie jak i na ziemiach wcielonych do Rzeszy. W pierwszym okresie swojego funkcjonowania zajmowały się przede wszystkim gromadzeniem i przechowywaniem broni oraz wydawaniem konspiracyjnych gazetek.

26 września 1939 roku, w obliczu zbliżającej się kapitulacji Warszawy, najwyższe władze polityczne i wojskowe postanowiły kontynuować walkę, tym razem w podziemiu. W tajnej naradzie poprzedzającej zawiązanie struktur państwa podziemnego uczestniczył m. in. Prezydent Warszawy Stefan Starzyński. Władze wojskowe reprezentowali: generał bryg. Michał Karaszewicz – Tokarzewski, gen. Kutrzeba, gen. Rómmel i gen. Czuma oraz płk Tomaszewski. Na podstawie otrzymanych od Rządu Rzeczpospolitej Polskiej pełnomocnictw udzielonych gen. Tokarzewskiemu postanowiono stworzyć ogólnokrajową organizację konspiracyjną o nazwie Służba Zwycięstwu Polski. W pierwszych dniach października ukonstytuował się sztab SZP z płk dypl. Stefanem Roweckim, byłym dowódcą Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej na czele. Najważniejszym zadaniem nowo utworzonego Sztabu było zorganizowanie sieci konspiracyjnej, zarówno na terenie Warszawy, jak i całego kraju. W skład okręgu warszawskiego wchodziło miasto Warszawa i powiaty województwa warszawskiego. Komendantem mianowany został Henryk Józefski „Olgierd”.

6 stycznia 1940 roku wydany został Statut Służby Zwycięstwu Polski, który określał podział terytorialno-wojskowy kraju na województwa, powiaty i placówki. Nowo utworzona organizacja zajęła się poszukiwaniem kontaktów i wyszukiwaniem możliwie najlepszych warunków dla konspiracyjnych metod działania i form organizacyjnych. Po przejęciu przez Rząd Polski we Francji, w połowie 1940 roku, kontroli nad Ruchem Oporu w kraju, Służbę Zwycięstwu Polski przemianowano na Związek Walki Zbrojnej. Jego komendantem został przebywający we Francji generał broni Kazimierz Sosnkowski „Godziomba”. Jednocześnie ustalono nowy zasięg i podział terytorialny ZWZ: Komenda Obszaru nr l z siedzibą w Warszawie obejmowała swym zasięgiem województwa: warszawskie, lubelskie i łódzkie oraz część województwa białostockiego.

Kolejną reorganizację w polskim Ruchu Oporu wymusiła zmieniająca się sytuacja polityczna. W czerwcu 1941 roku wybuchła wojna niemiecko-radziecka. 30 lipca 1941 doszło w Moskwie do podpisania Deklaracji o Przyjaźni i Wzajemnej Pomocy pomiędzy polskim rządem emigracyjnym a rządem radzieckim. W związku z tym Naczelne Dowództwo rozkazem L.2926 z 3 września 1941 roku oraz depeszą radiową z dnia 14 lutego 1942 roku przemianowało ZWZ na Armię Krajową. Zmiana ta pociągnęła za sobą reorganizację dotychczasowego Obszaru nr 1. Z Okręgu Warszawa Województwo i Warszawa Miasto stworzono Obszar Warszawski Armii Krajowej, który składał się z Okręgu Warszawskiego obejmującego miasto i powiat warszawski, oraz trzech podokręgów: zachodniego, północnego i wschodniego. Komendantem Okręgu Warszawskiego był ppłk, późniejszy płk dypl. Antoni Chruściel „Dozorca”, „Monter”, „Nurt”, „Konar”, „Madej”. W strukturze Armii Krajowej teren wokół Warszawy stanowił obwód, wchodzący od czerwca 1942 r. w skład Okręgu Warszawskiego jako VII Obwód o kryptonimach: „Obroża”, „Koleba”, „Wrona”. Pokrywał się on z granicami powiatu warszawskiego z sierpnia 1939 r. Był to największy obwód Okręgu Warszawskiego AK, okalający miasto ze wszystkich stron. Dowódcą tego obwodu był mjr/ppłk Kazimierz Krzyżak („Bronisław”, „Kartuz”, „Kalwin”). Z powodu swojej rozległości już w początkach funkcjonowania został podzielony na rejony, po cztery z każdej strony Wisły. Były to: na prawym brzegu I Rejon – Legionowo kryptonim „Brzozów”, II – Marki „Ceików”, III – Rembertów „Dęby”, IV – Otwock „Koralewo Fromczyn” i na lewym brzegu V – Piaseczno „Gątyń”, VI – Pruszków „Helenów”, VII – Ożarów „Jaworzyn”, VIII – Łomianki „Łęgów”. W skład obwodu wchodziła także kompania osłony sztabu w Warszawie jako tzw. IX Rejon „Lubicz”.

Tworzenie w konspiracji uzbrojonych oddziałów (plutonów, kompanii, a nawet batalionów) miało na celu przygotowanie jak największych sił dla planowanego powstania powszechnego. Opracowane plany powstańcze przewidywały opanowanie Warszawy łącznie z powiatem warszawskim. Poszczególne rejony „Obroży” miały uzyskać znaczną samodzielność. Obawiano się bowiem, że w toku walki jednolite dowodzenie na tak dużym terenie może nie zdać egzaminu. Każdy rejon otrzymał oddzielne zadanie. Rejonowi IV wyznaczono następujące cele: zajęcie szkoły w Miłosnej, koszar Wehrmachtu w Otwocku, opanowanie mostu na Wiśle w Świdrach, mostu kolejowy w Świdrze, zamknięcie szosy w rejonie Wólki Mlądzkiej, zajęcie Feldschule I w Otwocku, posterunku  policji niemieckiej w Otwocku, sanatorium wojskowego, zamknięcie szosy Karczew – Warszawa oraz zajęcie mostu drogowego na Wiśle, zamknięcie szosy w rejonie Wiązowny, zabezpieczenie środków przewozowych na Wiśle, zapewnienie pomocy dla Rembertowa, zajęcie szosy w rejonie Zakręt, zajęcie Feldschule II w Otwocku.

Nadzór nad szczegółowymi przygotowaniami do powstania sprawowali na terenie „Obroży” dwaj inspektorzy, wyznaczeni przez dowództwo Okręgu. Przeprowadzali oni kontrolę stanu w oddziałach, sprawdzali poziom wykształcenia młodzieży, prowadzili ćwiczenia z dowódcami plutonów, przygotowywali do późniejszych ataków na wyznaczone obiekty.

 

VII Obwód „Obroża” „Koleba”

 Sztab:

Komendant: kpt. rez./mjr./ppłk. Kazimierz Krzyżak „Bronisław”, „Kalwin”, „Klient”
Z-ca komendanta: kpt./mjr. Bronisław Czarniawski „Józef”
Referat organizacyjno-personalny: „Sekretarz” ppor. Mieczysław Kwietniewski „Piotr”
Referat wywiadowczy: „Inżynier” por./kpt. Marian Brudka-Kęsicki „Leon” (do 09.1941), Witold Zdanowicz „Butrym”, ppor. Wacław Sadowski (od 12.1943), kpt. Józef Załoga „Andrzej”
Referat kontrwywiadu: „Krawiec” ppor. Konstanty Rogaliński „Karo” (od wiosny 1944)
Referat operacyjno-taktyczny: „Profesor” kpt./mjr. Bronisław Czarniawski „Józef”
Referat Wojskowej Służby Kobiet: „Bona” Helena Nieć „Helena”
Referat Kadry Obywatelskiej: „Opiekun”, „Wujek” Władysław Maliszewski „Wiktor”
Referat Wojskowy: Witold Wierzbowski „Słoń”
Referat kwatermistrzowski: „Ekonom” kpt. Antoni Hoebner „Marek”, „Zadra”, inż. Tomasz Dziama „Roman”
Referat łączności (taktycznej): „Technik” por./kpt. Włodzimierz Nieścierowicz „Robert”, ppor./por. Bolesław Lessman „Lasota”

 

 

Struktura organizacyjna Rejonu IV “Koralewo” „Fromczyn”

Dowódca: Mieczysław Sawicki „Maciej” (od marca 1940r.), rtm. Edmund Grunwald „Jarema” (od maja 1942r.), Por. Antoni Dorożyński „Michał” (od stycznia 1943r.), kpt. Stanisław Szulc „Kania” (od stycznia 1944r.)
Adiutant:  ppor. Kazimierz Ciszewski „Stanisław”

Sztab IV Rejonu

Oficer organizacyjny: Wacław Wojtyszko „Wroński”, „Malarz”
Szef wywiadu: Ryszard Wyszomirski „Sęk”
Szef kontrwywiadu: Wincenty Borkowski „Kuba”
Szef wyszkolenia: mjr Skulski „Tata”, rtm. Edmund Grunwald „Jarema”,ppor. Antoni Dorożyński „Michał“, kpt. Stanisław Szulc „Kania”
Dowódca saperów: ppor. Henryk Szyperski „Kot”
Dowódca dywersji: ppor. NN „Leszek”, ppor. Zygmunt Migdalski „ZZ“
Kwatermistrz: ppor. Antoni Dorożyński „Michał”
Oficer gospodarczy: ppor. Edward Borodzik „Narcyz”
Oficer taborowy: ppor. Jan Michalak „Janek”
Oficer broni; plut. Kazimierz Barański „Bolesta”
Szef służby zdrowia: dr Karol Jampolski „Lubor”
Szef łączności: Bolesław Sadowski „Technik”
Szef propagandy: p.o. Julia Przeździecka „Barbara”
Szef WSOP: Mieczysław Sawicki „Maciej”
Szef WSK: Zofia Maciejewska „Jaga”
Szef KOb: Karol Bukłaba „Karol”, Ireneusz Patyk „Antoni”
Kapelan: ksiądz Jan Raczkowski „Zbych”

 

Jednostki liniowe

batalion I

kpt. Stanisław Szulc „Kania”, por. NN „Pobóg”(p.o.)

kompania 1

ppor. Zygmunt Migdalski „ZZ”, por. Stanisław Rusek „Kocisko”

pluton 775

-st. sierż. sap. Wacław Gołębiowski „Kruk”

pluton 775a

-kpr. pchor. Feliks Borodzik „Lis”

pluton 776

-kpr. pchor. NN „Mucha”, plut. NN „Babin”

pluton 776a

-ppor. Kazimierz Świątkowski „Komar”

pluton 777

-sierż. pchor.. Zygmunt Przybysz „Globus”

kompania 2

-ppor. Zenobiusz Makowski „Dołęga”, ppor. Józef Kapuściński „Rekin”

pluton 778

-kpr. pchor. NN „Konar”, sierż. NN   „Pietrek“, ppor. NN „Rawa”

pluton 779

-kpr. pchor. Jan Smolis „Smolka”

pluton 779a

-kpr. Pchor. Jan Trzaskowski „Ralf”

pluton 780

-kpr. pchor. Ryszard Konopacki „Bór”, kpr. pchor. NN „Wacław”

kompania 3

-ppor. Kuczborski „Boruta”, p.o. dowódcy st. sierż. Jan Jasiński „Kardan”

pluton 781

-st. sierż Jan Jasiński „Kardan”, kpr. pchor.     NN „Jerzy”

pluton 782

-kpr. pchor. Zygmunt Dorożyński „Zgrzyt”, p.o. dowódcy plut. Kazimierz Barański „Bolesta”. ppor. NN „Wiesław”

pluton 783

-ppor. Józef Zabłocki „Żbik”, plut. Kazimierz Barański „Bolesta”

batalion II

-kpt. NN „Lubicz”

kompania 4

-ppor. Marian Mazowiecki „Ludomir”

pluton 784

-ppor. NN „Wosio”, Aleksander Łysik „Hak”, sierż. pchor. Zygmunt

Lewandowski          „Lew“

pluton 785

-sierż. pchor./ppor. Tadeusz Kuźmiński „Topola”

pluton 786

-kpr. pchor. NN „Wichura”, ppor. NN „Ordon“

pluton 787

-ppor. Wiesław Cieszkowski “Wiesław”, sierż. NN „Wiąz”

kompania 5

-plut. pchor. Stanisław Fałęcki „Stalowy”

pluton 788

-kpr. Roman Szymczak „Kubarycz

pluton 789

-ppor. Michał Kowalski „Budny”

pluton 790

-sierż. pchor. Tomasz Lipowski „Szaniec”

kompania 6

-ppor. Julian Sobański „Jacek”

pluton 791

-plut. pchor. NN „Świt”

pluton 792

-ppor. Julian Sobański „Jacek”, sierż. pchor. NN „Wisła”

pluton793

-ppor. Henryk Ebinger „Gryf-Palmeta”

 

 

batalion III

-por. NN „Rawicz”

kompania 7

-ppor. Bolesław Paprocki „Janka”

pluton 794

-plut. NN „Szary”, kpr. NN „Andrzej”

pluton 795

-ppor. Jan Kowalewski „Muki”

pluton 796

-NN „Turzyna”

kompania 8

-ppor. Tadeusz Kubski „Karpa”

pluton 797

-ppor. NN „Joachim”, kpr. pchor. Kazimierz Wapiński “Waldek”

pluton 798

-ppor. Piotr Rzepka „Wieś”, plut. Szwarnowski „Oddany”

pluton łączności 796

-ppor. NN „Sańko”

pluton saperów 799

-ppor. Henryk Szyperski „Kot”, p.o. dowódcy ppor. Roman Bodalski

„Orlę”

pluton kwatermistrzowski

-ppor. Edward Borodzik „Narcyz”

oddział specjalny

-ppor. Zygmunt Migdalski „ZZ”

 

Opracowano na podstawie:
Jacek Zygmunt Sawicki, VII Obwód Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej „Obroża”, Warszawa  1990.

 
Brak komentarzy

Napisane przez w kategorii Bez kategorii

 

Dodaj komentarz