RSS
 

Martyszewski Paweł Adolf (1886-1944)

13 lut

Urodził się 9 listopada1886 roku w Rydze. Gimnazjum ukończył w Suwałkach. Studia odbył na Uniwersytecie Krakowskim w latach 1905 – 1908. Naukę kontynuował na Uniwersytecie Wiedeńskim, gdzie uzyskał dyplom doktora wszechnauk lekarskich 23 grudnia 1910 roku. W latach 1914-16 był ordynatorem Szpitala św. Jakuba w Wilnie i służył jednocześnie w Wojsku Rosyjskim jako asesor kolegialny. W latach 1917-1918 był asystentem a następnie lekarzem naczelnym Sanatorium w Jałcie. W czasie wojny 1919-21 roku został powołany do Wojska Polskiego, gdzie pełnił początkowo funkcję komendanta Szpitala „Czołowego” Dy­wizji Gen. Żeligowskiego w Wilnie, a następnie szefa sa­nitarnego Dywizji i wreszcie komendanta Szpitala Wojskowego w Wilnie. Zdemobilizowany 5 sierpnia 1921 roku w stopniu podpułkownika, objął stanowisko dyrektora Sanatorium dla Chorych Piersiowych w Budce. W roku 1924 przeniósł się do Otwocka, gdzie praktykował jako ftyzjatra. W Otwocku opiekował się także chorymi leczonymi w pensjonacie dla piersiowo chorych przy ul. Kościelnej 4. W roku 1927 mianowany został dyrektorem nowopowstałego Sanatorium Gruźliczego Sejmikowego w Otwocku. Na stanowisku tym pozostał do końca życia. Ponadto był naczelnym lekarzem i dyrektorem Sanatorium PDZ w Otwocku, dyrektorem Ubezpieczalni Społecznej w Warszawie, a także komisarzem Związku Ubezpieczeń Społecznych.
W roku 1934 został przewodniczącym Stowarzyszenia Lekarzy w Otwocku. Był członkiem Rady Warszawskiego Towarzystwa Przeciwgruźliczego, lekarzem i organizatorem Stacji Odmy Sztucznej w Warszawie przy ul. Miodowej 23. Jako delegat Rady Towarzystwa brał udział w iędzynarodowym Zjeździe Przeciwgruźliczym w Hadze w roku 1932. Był organizatorem i kierownikiem Sanatorium „Dom Zdrowia” Związku Ubezpieczalni Społecznych w Michalinie. Pełnił również wiele funkcji społecznych, m.in. był przez wiele lat członkiem Zarządu i wiceprezesem Polskiego Związku Przeciwgruźliczego, organizatorem i członkiem Zarządu Polskiego Towarzystwa Badań Naukowych nad Gruźlicą, członkiem Komitetu Honorowego Budowy Schroniska dla Wdów i Sierot po Lekarzach. W czasie okupacji zorganizował Szpital Powiatowy w Otwocku i prowadził go do śmierci.
W październiku 1939 roku, po zamknięciu przez Niemców żydowskich zakładów leczniczych, chcąc uchronić przed zagładą te obiekty i wykorzystać je dla dobra ludności, przeforsował u niemieckich władz okupacyjnych zgodę na uruchomienie Szpitala Powiatowego w Otwocku. Szpital obejmował tereny Sanatorium „Sejmikowego”, Sanatorium dr Krukowskiego, Sanatorium „Haszachefes” i pensjonatu Wachmana (ul. Samorządowa, Słowackiego i E. Plater).
Pod przykrywką szpitala toczyło się tajne życie. Wielu ukrywających się przed okupantem – także Żydów – zawdzięcza swoje życie szpitalowi i doktorowi Martyszewskiemu. Wykorzystał też strach Niemców przed chorobami zakaźnymi i gruźlicą, udostępniając pomieszczenia szpitala na potrzeby podziemia.

Po zajęciu Otwocka przez sowietów w 1944 roku szpital ten stał się azylem dla rannych żołnierzy – powstańców z Warszawy oraz akowców poszukiwanych przez NKWD.
Za zasługi na polu pracy społecznej Prezydent Rzeczpospolitej odznaczył w roku 1937 doktora Martyszewskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Opublikował szereg prac naukowych z zakresu gruźlicy. Zmarł 31 grudnia 1944 roku[1].

 

Opracowała Anna Szymańska-Petryk i dr med. Witold Trybowski.


[1] Źródła: 1)Alm. Lek. 1932; 2) Izba. Lek. W.-B. teka 228-2426, 231-4, 462-12, 811-258 f.; 3) Gruźlica, 1934, R. H, Nr 1, ss. 131-132; 4) Rocz. Lek. 1936; 5) Wł. Olszewicz, s. 161; 6) Dz. Urz. Izb Lek. 1938, R. IX, Nr 10, s. 404; 7) Rocz. Lek. 1938; 8) Ruch Przeciwgruźliczy, 1938, R. V, Nr 5, s. 112; 9) W. Stankiewicz-Trybowska, Gruźlica, 194-7, T. XV, Nr 3/4, ss. 392-294; 10) W. Trybowski. Dzieje Pol. Tow. Badań Nauk. nad Gruźlicą. Pol. Tyg. Lek. 1962, R. XVII, Nr 26, ss. 1044-1045; 11) Rocz. Lek. 1938; 12) Urz. Spis Lek. 1924; 13) Urz. Spis Lek. 1931; 14) Urz. Spis Lek. 1939; 15) Medycyna, 1934, R. V, Nr 16, ss. 507-513; 16) Otwock-Uzdrowisko Inform. 1925, s. 70.

 
Brak komentarzy

Napisane przez w kategorii Bez kategorii

 

Dodaj komentarz