RSS
 

Wacław Szpakowski (1883-1973)

01 mar

Architekt, absolwent Politechniki Ryskiej. Wacław był człowiekiem niezwykle utalentowanym – zasłynął także jako fotograf i pionier polskiej awangardy artystycznej. Był prekursorem sztuki geometrycznej. Zafascynowany nieskończonością linii, stworzył system linii rytmicznych. W 1912 r. wykonał Autoportret wielokrotny – sfotografował swoje odbicie w taflach dwóch luster jednocześnie, co dało iluzję oglądania tej samej postaci uchwyconej w jednym momencie z kilku różnych punktów widzenia. Dzieło to było wcześniejsze niż podobne eksperymenty Witkacego i Duchampa. Swoich rysunków Szpakowski przez ponad pół wieku nie pokazywał nikomu poza rodziną. Dziś są one eksponowane m.in. w warszawskim Muzeum Narodowym.
W 1935 r. inż. Szpakowski otrzymał posadę miejskiego architekta w Otwocku. Wraz z żoną Aleksandrą i dziećmi zamieszkał w pięknym wielorodzinnym drewnianym domu przy ul. Słowackiego 16. W czasie wojny, wraz z żoną i synem Wojciechem, pan Wacław podjął działalność konspiracyjną w Armii Krajowej, a córki: Antonina, Maria i Anna działały w Szarych Szeregach.
W listopadzie 1940 r. dom, w którym rodzina Szpakowskich mieszkała, znalazł się w granicach tworzonego getta. Szpakowscy zamienili się mieszkaniami z zaprzyjaźnioną żydowską rodziną Kamińskich i zamieszkali w domu przy ulicy Kościuszki, pod obecnym numerem 5.
Po likwidacji otwockiego getta Szpakowscy uratowali żydowską dziewczynkę, Marysię Osowiecką. Za ten czyn żona Wacława, Aleksandra w roku 2004 została pośmiertnie uznana przez Instytut Yad Vashem za Sprawiedliwą wśród Narodów Świata.
Po wojnie dla komunistów obciążeniem była AK-owska przeszłość Szpakowskich. Na przełomie lat 1944/1945 pan Wacław został aresztowany. Władze chciały wydobyć od niego, nawet torturami, informację o miejscu pobytu syna Wojciecha, który był poszukiwany przez Urząd Bezpieczeństwa jako „bandyta zagrażający nowemu ustrojowi”. Wojciech Szpakowski dowodził jedną z drużyn oddziału specjalnego „Fromczyn” Rejonu IV Otwock AK, a po wojnie dołączył do niepodległościowego ugrupowania majora „Zapory” walczącego na Lubelszczyźnie. Skazany na śmierć przez władzę ludową Wojciech Szpakowski postanowił uciekać z Polski i przedostać się do części Niemiec nadzorowanej przez Amerykanów. Został postrzelony w październiku 1945 r., po przekroczeniu granicy czechosłowackiej. Zmarł po trzech dniach.
Prześladowani Szpakowscy postanowili wyprowadzić się z Otwocka do Wrocławia, gdzie pozostali do końca życia. Wacław pracował tam jako architekt, Aleksandra – w opiece społecznej.

 

 

Opracował Zbigniew Nosowski

 
Brak komentarzy

Napisane przez w kategorii Bez kategorii

 

Dodaj komentarz